Σε ποιες ευρωπαϊκές χώρες επιτρέπεται η ευθανασία
Οι ευρωπαϊκές χώρες διαφέρουν σημαντικά στην προσέγγισή τους για υποβοηθούμενη θνησιμότητα. Πώς ρυθμίζεται η διαδικασία και ποιες εξετάζουν τη νομιμοποίηση.
Η υπόθεση της 25χρονης Νοέλια Καστίγιο η οποία άφησε την τελευταία της πνοή σε νοσοκομείο της Βαρκελώνης έχοντας υποβληθεί σε ευθανασία αναζωπύρωσε τη συζήτηση γύρω από το δικαίωμα των ανθρώπων να υποβάλλονται στην εν λόγω διαδικασία.
Λίγο μετά την ανακοίνωση που εξέδωσε το νοσοκομείο στο οποίο νοσηλευόταν το νεαρό κορίτσι, ξέσπασαν έντονες αντιδράσεις σε όλη τη χώρα καθώς δεν ήταν λίγοι εκείνοι οι οποίοι μέχρι και την τελευταία στιγμή προσπάθησαν να τη σταματήσουν.
Υπενθυμίζεται ότι πριν από 20 μήνες, ο πατέρας της Νοέλια είχε προσφύγει στη Δικαιοσύνη με τη στήριξη της συντηρητικής οργάνωσης Abogados Cristianos («Χριστιανοί Δικηγόροι»), υποστηρίζοντας ότι η κόρη του δεν διέθετε την πνευματική διαύγεια για να λάβει μια τέτοια απόφαση.
Ωστόσο, που με τις αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ισπανίας, του Συνταγματικού Δικαστηρίου και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, όλες οι κρίσεις επικύρωσαν την απόφαση της 25χρονης Καστίγιο.
Πώς ρυθμίζεται η ευθανασία Ευρώπη;
Ισπανία
Στην Ισπανία, η ευθανασία και η υποβοηθούμενη αυτοκτονία έχουν νομιμοποιηθεί από το 2021. Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει ο νόμος, οι ασθενείς πρέπει να πάσχουν είτε από σοβαρή και ανίατη ασθένεια είτε από σοβαρή, χρόνια και εξουθενωτική πάθηση, πιστοποιημένη από τον θεράποντα ιατρό.
Παράλληλα, απαιτείται η υποβολή δύο αιτημάτων, τα οποία πρέπει να είναι οικειοθελή και χωρίς καμία εξωτερική πίεση, με ελάχιστο διάστημα 15 ημερών μεταξύ τους.
Ολλανδία
Η Ολλανδία ήταν η πρώτη χώρα στον κόσμο που νομιμοποίησε την ευθανασία, το 2002. Ο νόμος επιτρέπει την ευθανασία όταν ο ασθενής βιώνει αφόρητη ταλαιπωρία χωρίς προοπτική ανάρρωσης. Αυτό ισχύει τόσο για ψυχιατρικές όσο και για άλλες ασθένειες.
Η νομοθεσία απαιτεί από τους γιατρούς να διασφαλίζουν ότι το αίτημα του ασθενούς είναι εθελοντικό και ώριμα σκεπτόμενο, καθώς και ότι η κατάσταση της υγείας του δεν έχει προοπτική βελτίωσης. Οφείλουν επίσης να ενημερώνουν πλήρως τον ασθενή για την πρόγνωσή του, να καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει εύλογη εναλλακτική λύση και να ζητούν τη γνώμη ανεξάρτητου ιατρού.
Βέλγιο
Το Βέλγιο αποποινικοποίησε την ευθανασία το 2002 υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η διαδικασία πρέπει να ζητείται από τον ίδιο τον ασθενή, ο οποίος οφείλει να είναι ψυχικά ικανός και σε πλήρη συνείδηση κατά τη στιγμή του αιτήματος.
Ο ασθενής πρέπει να πάσχει από ανίατη ασθένεια και να βιώνει επίμονη και αφόρητη σωματική ή/και ψυχική ταλαιπωρία που δεν μπορεί να ανακουφιστεί.
Λουξεμβούργο
Το 2009, το Λουξεμβούργο υιοθέτησε νομοθεσία για την ευθανασία και την υποβοηθούμενη αυτοκτονία, παρέχοντας στους ασθενείς τη δυνατότητα να επιλέξουν τον θάνατο όταν η κατάσταση της υγείας τους είναι μη αναστρέψιμη και θεωρείται αφόρητη.
Για να υποβληθεί αίτημα, ο ασθενής πρέπει να πάσχει από ανίατη πάθηση που προκύπτει από ασθένεια ή ατύχημα. Το αίτημα πρέπει να γίνεται ενώ ο ασθενής είναι ενήλικος, να έχει πλήρη συνείδηση και να είναι ικανός να λαμβάνει αποφάσεις χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις και πιέσεις.
Αυστρία
Η Αυστρία επιτρέπει τον υποβοηθούμενο θάνατο από το 2022. Το αυστριακό μοντέλο επιτρέπει αποκλειστικά τον εθελοντικό υποβοηθούμενο θάνατο, κατά τον οποίο ο ασθενής χορηγεί ο ίδιος το φάρμακο.
Το φάρμακο παρέχεται από φαρμακείο μετά από αυστηρή διαδικασία έγκρισης. Η πρόσβαση περιορίζεται σε ενήλικες με ικανότητα λήψης αποφάσεων που πάσχουν από σοβαρή, ανίατη και μόνιμη ασθένεια, η οποία προκαλεί σημαντική και διαρκή επιδείνωση της ποιότητας ζωής.
Ποιες χώρες εξετάζουν τη νομιμοποίηση τη διαδικασίας;
Στη Γαλλία, ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει δεσμευτεί να προωθήσει νομοθεσία για την υποβοηθούμενη θνησιμότητα μετά την επανεκλογή του το 2022. Το σχετικό νομοσχέδιο έχει προκαλέσει έντονες αντιπαραθέσεις από το 2024 και παραμένει σε εκκρεμότητα, με επόμενο βήμα να είναι τη δεύτερη ανάγνωση στη Γερουσία.
Στην Πορτογαλία, το κοινοβούλιο ενέκρινε νόμο για την ευθανασία και την υποβοηθούμενη θνησιμότητα το 2023, ωστόσο δεν έχει τεθεί ακόμη σε ισχύ. Έχει δεχθεί δύο φορές βέτο από τον πρόεδρο και έχει προσβληθεί στο συνταγματικό δικαστήριο.
Στη Μάλτα, η κυβέρνηση ξεκίνησε το 2025 δημόσια διαβούλευση για την υποβοηθούμενη εθελοντική ευθανασία, προκειμένου να αποφασίσει αν θα προχωρήσει σε σχετική νομοθετική πρόταση.
Τέλος, στη Σλοβενία, ένα μη δεσμευτικό δημοψήφισμα το 2024 τάχθηκε υπέρ της υποβοηθούμενης θνησιμότητας και η Εθνοσυνέλευση ψήφισε σχετικό νόμο το 2025. Ωστόσο, σε δεύτερο δεσμευτικό δημοψήφισμα στα τέλη του ίδιου έτους, το 53% των ψηφοφόρων το απέρριψε, με αποτέλεσμα η εφαρμογή του να ανασταλεί τουλάχιστον για έναν χρόνο.
